หลวงพ่อเมตตา

ณ วัดเก่าริมป่าลึก มีพระรูปหนึ่งที่ชาวบ้านขนานนามว่า “หลวงพ่อเมตตา” ไม่มีใครรู้หัวนอนปลายเท้า แต่ทุกคนรู้กิตติศัพท์ว่าท่านไม่เคยปฏิเสธใคร คนป่วยมา ท่านหายาให้ คนหิวมา ท่านแบ่งข้าวก้นบาตร คนบาปหนามาหา ท่านรับฟังด้วยดวงตาที่สงบนิ่ง ไร้คำตัดสิน ไร้เงื่อนไข

ชาวบ้านต่างพากันยกย่อง “นี่แหละพระอรหันต์เดินดิน”

หลวงพ่อได้ยิน… และยิ้มรับ รอยยิ้มนั้นแม้งดงาม แต่ไปไม่ถึงแววตา

วันหนึ่ง ชายคนหนึ่งโซซัดโซเซมาถึงวัด ร่างกายมอมแมม จิตใจแตกสลาย “เมียทิ้ง ลูกไม่เอา เพื่อนเลิกคบ ผมไม่เหลือที่ยืนบนโลกนี้แล้ว”

หลวงพ่อรับเขาไว้ ให้ที่ซุกหัวนอนในศาลาร้าง แบ่งข้าวจากบาตรให้กินจนอิ่ม ชายคนนั้นก้มกราบแทบเท้า ร่ำไห้ปานจะขาดใจ ชาวบ้านที่เห็นเหตุการณ์พากันสาธุการ “หลวงพ่อช่างประเสริฐแท้”

หลวงพ่อได้ยิน… และยิ้มอีกครั้ง ครั้งนี้ท่านรู้สึกอิ่มเอิบ เหมือนมีแสงสว่างโอบล้อมตัว

ท่านบอกตัวเองว่า “นี่ล่ะทางของข้า”

หนึ่งเดือนผ่านไป ชายคนนั้นยังไม่ขยับไปไหน นอนตื่นสาย ยังคงคร่ำครวญเรื่องเดิมซ้ำซาก หลวงพ่อต้องเดินบิณฑบาตไกลขึ้น เพื่อหาแกงถุงที่ดีขึ้น บางวันท่านยอมฉันข้าวเปล่าคลุกน้ำปลา เพื่อเก็บเนื้อสัตว์ไว้ให้ “ผู้ตกยาก”

ท่านสะกดจิตตัวเองทุกวันว่า “นี่คือการบำเพ็ญเพียร”

แต่เมื่อรัตติกาลมาเยือน ท่านกลับนอนไม่หลับ หูคอยแว่วหาเสียงขอบคุณที่เริ่มเงียบหาย ตาคอยมองหาความเปลี่ยนแปลงที่ไม่เคยเกิด ท่านเริ่มรอคอยให้ชาวบ้านพูดชมอีกครั้ง เพื่อเป็นน้ำหล่อเลี้ยงหัวใจที่เริ่มแห้งผาก

สามเดือนผ่านไป ชายคนนั้นเริ่มเปลี่ยนจากผู้รับเป็นผู้เรียกร้อง “แกงวันนี้เค็มไป” “ศาลาร้อน นอนไม่หลับ” “ทำไมหลวงพ่อไม่หาพัดลมมา?”

หลวงพ่อยังคงยิ้ม… แต่เป็นยิ้มที่มุมปากกระตุก ในหัวมีเสียงกรีดร้องที่ท่านพยายามกดมันลงหลุมลึก

“นี่คือบททดสอบ มารไม่มี บารมีไม่เกิด” ท่านท่องคำนี้เหมือนคาถากันผี

แต่ในสมาธิคืนนั้น ความสงบหนีหาย มีเพียงใบหน้ายียวนของชายคนนั้น และความรู้สึกร้อนรุ่มที่ท่านไม่กล้าเรียกมันว่า “ความเกลียด”

“ไม่…” หลวงพ่อสะดุ้ง “ข้าเป็นพระ ข้าต้องเมตตา พระต้องไม่เกลียด”

ท่านตอกฝาโลงทับความรู้สึกนั้นไว้ แล้วปั้นรอยยิ้มฉาบหน้าขึ้นมาใหม่

หกเดือนผ่านไป…

เช้าวันหนึ่ง ชายคนนั้นหายตัวไปอย่างไร้ร่องรอย

พร้อมกับพระพุทธรูปทองเหลืองเก่าแก่ บาตร และเงินบริจาคในตู้ที่ชาวบ้านหยอดไว้

ชาวบ้านแห่มาที่วัด ใบหน้าโกรธแค้น “ไอ้คนเนรคุณ! มันเลวระยำ!” แต่แล้วเสียงซุบซิบก็เริ่มแทรกตัวขึ้นมา “หรือหลวงพ่อดูคนไม่เป็น?” “ให้ท้ายโจรหรือเปล่า?”

หลวงพ่อยืนอยู่กลางลานวัด ฟังเสียงเหล่านั้น… แล้วบางอย่างข้างในก็แตกโพละ

ท่านไม่ได้โกรธโจร… ท่านโกรธชาวบ้านที่กล้าสงสัยในความดีของท่าน ท่านโกรธตัวเองที่ลงทุนไปมากมายแต่ขาดทุนย่อยยับ ท่านโกรธสวรรค์ที่ไม่ส่งรางวัลลงมา

คืนนั้น ในศาลามืดมิด หลวงพ่อนั่งตัวสั่นเทา ปากขยับพึมพำ แต่เสียงที่ตอบกลับมา ไม่ใช่เสียงสวดมนต์

“เจ็บปวดไหมท่านสมภาร?”

หลวงพ่อสะดุ้งสุดตัว มองไปในความมืด “ใคร?”

“ข้าคือเงาของท่าน คือสิ่งที่ท่านซ่อนไว้ใต้จีวร ใต้รอยยิ้มพลาสติก ใต้คำว่า ‘เมตตา'”

“เจ้าเป็นมาร!”

“เปล่าเลย… ข้าคือความจริง” เสียงนั้นหัวเราะเย็นยะเยือก “ท่านช่วยมันทำไม? เพราะท่านสงสารมัน หรือเพราะท่านเสพติดคำสรรเสริญ? ท่านไม่ได้ช่วยให้มันรอด ท่านใช้มัน… ใช้ความทุกข์ของมันเป็นบันไดปีนขึ้นหิ้งของตัวเอง”

“หุบปาก!” หลวงพ่อตะโกน

“ถ้าท่านเมตตาจริง ทำไมท่านถึงเสียดายข้าว? ทำไมท่านถึงแค้นเมื่อไม่ได้รับคำขอบคุณ? ทำไมท่านถึงทุกข์เมื่อคนนินทา?” เสียงนั้นต้อนจนมุม

“ความดีที่แท้จริงต้องเบาสบาย แต่ใจท่านหนักอึ้งเหมือนแบกหิน… ท่านไม่ได้เลี้ยงดูขอทาน ท่านเลี้ยงดูอัตตาของตัวเอง”

หลวงพ่อทรุดฮวบ น้ำตาไหลพราก กำแพงแห่งศีลธรรมจอมปลอมพังทลายลง

“แล้วข้า… ข้าควรทำอย่างไร?”

“เลิกเป็นพระผู้ศักดิ์สิทธิ์… แล้วลองเป็นมนุษย์ดูสักครั้ง”

รุ่งเช้า ชาวบ้านพบหลวงพ่อนั่งอยู่ใต้ต้นโพธิ์ จีวรยับย่น ใบหน้าอ่อนล้า แต่ดวงตานั้นใสกระจ่างราวกับสระน้ำหลังฝนตก

“หลวงพ่ออาพาธหรือเจ้าคะ?” ยายแก่คนหนึ่งถาม

ท่านส่ายหน้าช้าๆ “ข้าสบายดี… สบายดีเป็นครั้งแรกในชีวิต”

“แต่ท่านดูเปลี่ยนไป”

“เพราะข้าเลิกแบกโลก” ท่านตอบเสียงเรียบ “ข้าเลิกแสร้งว่าข้าบริสุทธิ์ เลิกแสร้งว่าเมตตาของข้าไม่มีราคาค่างวด ที่ผ่านมาข้าไม่ได้ให้เพราะอยากให้ ข้าให้เพราะอยากได้… อยากได้คำชม อยากได้ความสบายใจ อยากได้ชื่อว่าเป็นคนดี นั่นไม่ใช่เมตตา ยายจ๋า… นั่นคือการค้ากำไร”

ยายแก่หน้าถอดสี “แล้ว… แล้วท่านจะไม่ช่วยพวกเราแล้วหรือ?”

หลวงพ่อสบตา แววตาไร้ซึ่งความกังวล

“ข้าจะช่วย… แต่ข้าจะไม่ช่วยเพื่อทำร้ายตัวเอง และไม่ช่วยเพื่อทำลายพวกโยม การให้ที่ไม่รู้จักความพอดี คือยาพิษที่หอมหวาน ข้าทำให้ชายคนนั้นเป็นง่อยเพราะข้าแบกเขาเดิน และข้าก็ทำร้ายตัวเองเพราะข้ายึดติดกับหัวโขน… จำไว้นะโยม ความดีที่ทำแล้วหนักใจ ไม่ใช่กุศล แต่เป็นกิเลสที่สวมหน้ากากนักบุญ”

กาลเวลาหมุนผ่าน วัดนั้นกลับสู่ความเงียบสงบ ไม่มีทองคำเปลว ไม่มีพิธีกรรมใหญ่โต มีเพียงพระรูปหนึ่งกับต้นไม้ใหญ่

บางวันมีคนนำอาหารมา ท่านแบ่งปันให้คนยากไร้ด้วยรอยยิ้ม บางวันไม่มีอาหาร ท่านก็บอกปัดเรียบๆ ว่า “วันนี้ไม่มี” โดยไม่รู้สึกผิด

ชาวบ้านบางคนว่าท่านบ้า บางคนว่าท่านหมดความขลัง ท่านไม่แก้ต่าง เพราะท่านรู้แล้วว่า คนที่พยายามพิสูจน์ว่าตัวเองเป็นพระ คือคนที่ยังไม่ถึงธรรม ส่วนคนที่เลิกพยายามพิสูจน์ คือคนที่เริ่มเป็นอิสระ

เย็นวันหนึ่ง เด็กชายตัวน้อยถามท่าน “หลวงพ่อครับ ทำไมท่านไม่ยิ้มตลอดเวลาเหมือนในรูปปั้น?”

หลวงพ่อหัวเราะเบาๆ “เพราะข้าไม่อยากหลอกเจ้า และไม่อยากหลอกตัวเอง วันไหนสุขข้าก็ยิ้ม วันไหนทุกข์ข้ารู้ทัน การยิ้มทั้งที่ใจร้องไห้ นั่นคือการทรมานสังขาร ไม่ใช่การปฏิบัติธรรม”

“แล้วความดีจริงๆ คืออะไรครับ?” เด็กน้อยเอียงคอสงสัย

หลวงพ่อชี้ไปที่ลำธารข้างวัด

“เจ้าเห็นน้ำนั่นไหม? มันไหลผ่านโขดหิน เลี้ยงปลา รดต้นไม้ มันทำหน้าที่ของมัน แล้วก็ผ่านไป… มันไม่เคยทวงบุญคุณกับปลา ไม่เคยเรียกร้องให้ต้นไม้กราบไหว้ และไม่เคยตะโกนบอกใครว่า ‘ข้าคือน้ำ'”

ท่านลูบหัวเด็กน้อย

“ความดีที่แท้จริงเป็นแบบนั้น… ทำแล้วจบ ทำแล้วเบา เหมือนน้ำที่ไหลไป ไม่ทิ้งร่องรอยความยึดมั่นถือมั่นไว้ในใจ”

เด็กชายพยักหน้า จดจำภาพนั้นไว้

และนั่นคือบทเรียนบทแรก ที่สอนให้เขาเติบโตเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์.