สุวรรณสาม”ฉันจะเป็นดวงตาให้พ่อแม่”

ในอดีตกาล ณ ป่าธรรมชาติริมฝั่งแม่น้ำมะหิ แห่งแคว้นกาสี มีดาบสสองสามีภรรยาอาศัยอยู่ในอาศรม ทั้งสองดำเนินชีวิตด้วยความสงบ บำเพ็ญเพียรภาวนาและเจริญเมตตาภาวนาเป็นนิจ กระทั่งมีบุตรชายผู้มีผิวพรรณงดงามดุจทองคำ จึงได้ขนานนามว่า "สุวรรณสาม"

ชีวิตในอาศรมดำเนินไปด้วยความผาสุก จนกระทั่งโศกนาฏกรรมได้เกิดขึ้น เมื่อพระเจ้าปิลยักษ์ผู้ครองกรุงพาราณสีได้ก่อเหตุร้าย ส่งผลให้ดาบสทั้งสองต้องสูญเสียดวงตา ไม่อาจมองเห็นสิ่งใด แต่แม้ในยามมืดมิด ทั้งสองก็ยังคงอบรมสั่งสอนสุวรรณสามด้วยความรัก

สุวรรณสามเติบโตขึ้นท่ามกลางความรักและการอบรมสั่งสอน จนกลายเป็นผู้มีจิตใจงดงาม เปี่ยมด้วยความกตัญญูและเมตตาธรรม ทุกเช้าเขาจะตื่นแต่เช้าตรู่เพื่อปัดกวาดอาศรม จัดเตรียมน้ำดื่มน้ำใช้ และคอยดูแลความเป็นอยู่ของบิดามารดา

เขาจะพาท่านทั้งสองไปนั่งพักใต้ร่มไม้ ป้อนอาหารและน้ำด้วยความทะนุถนอม พร้อมทั้งบรรยายความงามของธรรมชาติให้ท่านฟัง เพื่อให้ท่านได้สัมผัสโลกภายนอกผ่านคำพรรณนาของเขา แม้จะเหน็ดเหนื่อยเพียงใด เขาก็ไม่เคยแสดงความท้อแท้ให้ท่านเห็น

ยามค่ำคืน เขาจะเดินทางไปตักน้ำจากแม่น้ำมะหิ โดยใช้หม้อดินสองใบแขวนไว้ที่ปลายไม้คานพาดบ่า เขาย่างก้าวอย่างระมัดระวัง ด้วยตระหนักดีว่าบิดามารดากำลังรอคอยน้ำดื่มอยู่ที่อาศรม ความเมตตาและความบริสุทธิ์ในจิตใจของเขาแผ่ซ่านไปทั่วผืนป่า จนบรรดาสัตว์น้อยใหญ่ต่างรับรู้ได้ พวกมันจึงไม่เคยทำร้ายเขา กลับคอยช่วยเหลือเกื้อกูล

จนกระทั่งวันหนึ่ง พระเจ้าปิลยักษ์ได้เสด็จมาล่าสัตว์ในป่าแห่งนั้น พระองค์ทอดพระเนตรเห็นภาพอันประหลาดตา – ชายหนุ่มผู้มีผิวพรรณงามดั่งทองคำ กำลังเดินอยู่ท่ามกลางฝูงกวางที่ไม่แสดงอาการหวาดกลัว ด้วยความเข้าพระทัยผิดว่าเป็นอมนุษย์มาหลอกลวง พระองค์จึงทรงแผลงศรอาบยาพิษไปยังสุวรรณสาม

ลูกศรปักเข้าที่ร่าง น้ำในหม้อดินทั้งสองหกรดร่างที่ล้มลง แม้กำลังจะสิ้นใจ แต่จิตของเขายังคงประกอบด้วยเมตตา มิได้โกรธแค้นหรือพยาบาท เขาได้แสดงธรรมแก่พระเจ้าปิลยักษ์ถึงเรื่องเมตตาและการไม่เบียดเบียนกัน เพราะสรรพชีวิตล้วนรักสุขเกลียดทุกข์

พระเจ้าปิลยักษ์ทรงสดับธรรมอันประกอบด้วยเมตตา พระทัยก็สลดลงทันที ด้วยอานิสงส์แห่งศีลและบุญของสุวรรณสาม พิษร้ายจึงสลายไป และดวงตาของบิดามารดาที่บอดมาเนิ่นนานก็กลับคืนสู่สภาพเดิม

พระเจ้าปิลยักษ์ทรงประจักษ์ในคุณธรรมของสุวรรณสาม จึงทรงตั้งปณิธานที่จะละเว้นจากการเบียดเบียนสรรพชีวิต และจะปกครองบ้านเมืองโดยธรรม

สุวรรณสามในครั้งนั้น คือพระโพธิสัตว์ผู้บำเพ็ญเมตตาบารมีและกตัญญูกตเวทิตาธรรม ก่อนจะมาตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์ทรงแสดงให้เห็นว่า เมตตาธรรมนั้นมีพลังอันยิ่งใหญ่ สามารถเปลี่ยนแปลงจิตใจของผู้คน และนำมาซึ่งความสุขสงบอันแท้จริง