ไอ้หมานหูหาย

NITHAN JAI · นิทานใจ

เรื่องเล่าที่ชวนให้กลับมาฟังเสียงข้างใน

เสียงลม เสียงฝน เสียงนก ลุงหมานกลับไม่ได้ยิน จนชาวบ้านล้อกันว่า "ไอ้หมานหูหาย" ยิ่งนานวัน ลุงหมานยิ่งไม่สบาย ปวดหัว นอนไม่หลับ หงุดหงิดง่าย ทั้งที่แต่ก่อนเป็นคนอารมณ์ดี เมียลุงหมานพาไปหาหมอที่อนามัย หมอบอกว่าเป็นโรคเครียด ให้ยามากิน แต่ก็ไม่หาย วันหนึ่ง ลุงหมานเดินเข้าป่าไปหาของป่า แล้วเกิดหลงทาง ฝนตกหนัก ลุงหมานก็เลยไปหลบอยู่ใต้โพรงไม้ใหญ่ ตรงนั้นมีตาแก่คนหนึ่งนั่งอยู่ก่อนแล้ว ผิวของตาแก่ดำแดดเหมือนคนอยู่กลางแดดมาทั้งชีวิต แต่ดวงตากลับใสแวววาวเหมือนเด็กน้อย "พ่อหนุ่ม เอ็งหลงทางเหรอ?" ตาแก่ถาม เสียงตาแก่ไพเราะแปลกๆ เหมือนมีเสียงลมพัดแทรกอยู่ในนั้น "ใช่ลุง แต่ผมไม่ใช่หนุ่มแล้วนะ ผมอายุสี่สิบแปดแล้ว" ลุงหมานตอบ พลางลูบหัวที่เริ่มบางและหงอก ตาแก่หัวเราะเสียงดัง "ฮ่าๆๆ ข้าอายุเก้าสิบแปด เอ็งก็เป็นเด็กน้อยสำหรับข้าอยู่วันยังค่ำ" ลุงหมานทำหน้างง "ตาอายุเก้าสิบแปด? แล้วทำไมยังแข็งแรงอยู่ได้ ไม่เจ็บไม่ป่วยเลยเหรอ?" ลุงหมานมองตาแก่อย่างสงสัย เพราะแม้หลังตาแก่จะค่อมไปนิดหน่อย แต่กล้ามเนื้อยังดูกระชับ ดวงตายังสว่างใส ไม่มีอาการมือสั่น และฟันยังครบ 32 ซี่ ขาวเหมือนฟันเด็ก ตาแก่ยิ้ม แล้วพูดว่า "เพราะข้ามีหูครบสองข้างไง" ลุงหมานงงกว่าเดิม "อ้าว ก็ผมก็มีหูครบนะตา" "ไม่ใช่อย่างนั้น เอ็งมีหูแค่ฟังคนพูด แต่หูอีกข้างที่ฟังเสียงโลก เอ็งทำหายไปนานแล้ว นั่นแหละ เอ็งถึงได้ป่วย นอนไม่หลับ หงุดหงิดง่าย" ลุงหมานใจหายวาบ "ตารู้ได้ไงว่าผมนอนไม่หลับ หงุดหงิดง่าย?" "ร่างกายเอ็งบอกข้า" ตาแก่ชี้ที่ศีรษะ แก้ม และมือของลุงหมาน "ตรงนี้ ตรงนี้ และตรงนี้ มันฟ้องหมด" ลุงหมานนึกได้ว่า ชาวบ้านก็ชอบล้อว่าเขาเป็น "ไอ้หมานหูหาย" เหมือนกัน ก็เลยอยากรู้ว่าหูที่ว่านี้คืออะไรกันแน่ ตาแก่กินข้าวเหนียวห่อใบตองที่พกมา แล้วบอกว่า "ถ้าเอ็งอยากรู้ ข้าจะสอนให้ แต่เอ็งต้องอยู่กับข้าในป่าสามวันสามคืน เอ็งจะได้หูข้างที่หายไปกลับคืนมา" ลุงหมานคิดถึงเมีย คิดถึงลูก แต่ก็อยากรู้อยากเห็นเรื่องหูที่หายไปเหลือเกิน อีกอย่าง ยาหมอที่อนามัยให้มาก็ไม่ช่วยอะไร เลยตกลงปลงใจอยู่กับตาแก่ คืนแรก ตาแก่พาลุงหมานไปนอนใต้ต้นไม้ใหญ่ ไม่มีเสื่อ ไม่มีหมอน เอาใบไม้แห้งมาปูนอน "หลับตา แล้วฟัง" ตาแก่สั่ง ลุงหมานทำตาม แต่ไม่ได้ยินอะไรเลย มีแต่เสียงในหัวของตัวเอง คิดถึงเมีย คิดถึงลูก คิดถึงไร่นา คิดถึงหนี้สิน คิดไปร้อยแปดพันเก้า "ข้าไม่ได้ยินอะไรเลยตา มีแต่เสียงในหัว" ลุงหมานบ่น "เพราะเอ็งฟังด้วยหูเนื้อหนัง ยังไม่ได้ฟังด้วยหูของร่างกาย" ตาแก่ตอบ แล้วก็เอามือจับที่ท้องของลุงหมาน "ท้องนี่แหละ เป็นหูใหญ่ที่สุดของคน ที่พระเรียกว่า ‘จิตตัง’ นั่นแหละ อยู่ตรงนี้ เอ็งลองเอามือวางที่ท้อง แล้วหายใจเข้าลึกๆ ให้ท้องมันพองออก แล้วฟังดู…" ลุงหมานทำตาม หายใจเข้าลึกๆ แล้วก็รู้สึกได้ถึงแรงสั่นสะเทือนเบาๆ จากท้องของตัวเอง เหมือนมีเสียงอะไรบางอย่าง แต่ยังไม่ชัด "ข้ายังไม่ได้ยินอะไรชัดๆ เลยตา" ลุงหมานบอก "ไม่เป็นไร เอ็งฝึกมาสี่สิบแปดปีแล้วที่จะไม่ฟังเสียงพวกนี้ ข้าให้เวลาเอ็งสามวันสามคืน ก็เท่ากับให้เวลาแค่พริบตาเดียว" คืนที่สอง ตาแก่พาไปนอนข้างลำธาร "คืนนี้ เอ็งฟังเสียงน้ำดู" ตาแก่สั่ง ลุงหมานทำเหมือนเดิม หายใจเข้าลึกๆ เอามือวางที่ท้อง แล้วฟัง… คราวนี้เขาได้ยินเสียงน้ำเบาๆ แต่ไม่ใช่ฟังด้วยหู แต่เหมือนได้ยินด้วยทั้งตัว ทั้งท้อง ทั้งอก ทั้งแขนขา แล้วเขาก็รู้สึกว่า เลือดในตัวเองก็ไหลเหมือนน้ำในลำธาร มันไหลตามจังหวะของหัวใจที่เต้นตูม-ตูม ๆ "โห มันแปลกดีนะตา ผมรู้สึกเหมือนในตัวผมก็มีลำธารเล็กๆ ไหลอยู่" ตาแก่ยิ้ม "นั่นแหละ เอ็งกำลังใช้หูที่หายไป มันไม่ได้หายไปไหนหรอก มันแค่หลับไป เพราะเอ็งไม่เคยใช้มันเลย คนโบราณเรียกว่า ‘หูเนื้อในตัว’ ทุกคนมี แต่ไม่รู้จักใช้" คืนที่สาม ตาแก่ไม่พาไปไหน แค่ให้นั่งอยู่ตรงหน้าถ้ำเล็กๆ "วันนี้ เอ็งจะฟังเสียงที่โลกมันพูด" ตาแก่บอก "โลกมันพูดได้ด้วยเหรอตา?" ลุงหมานถาม "มันพูดทุกวันนั่นแหละ แต่คนส่วนใหญ่ลืมภาษาแรกของตัวเองไปแล้ว คนโบราณว่า ตอนเราอยู่ในท้องแม่ เราฟังเสียงเต้นของหัวใจแม่ เสียงเลือดไหล เสียงลมหายใจ ภาษาโลกเป็นภาษาแรกที่เราฟังก่อนจะฟังภาษาคน" ลุงหมานนั่งหลับตา หายใจเข้าลึกๆ เอามือวางที่ท้อง แล้วฟัง… คราวนี้ เขาได้ยินเสียงมากมาย ทั้งเสียงลม เสียงใบไม้ไหว เสียงแมลง เสียงนกที่อยู่ไกลๆ เสียงสายฝนที่กระทบใบไม้ แต่ไม่ใช่แค่ได้ยิน… เขารู้สึกเหมือนร่างกายเต้นตามจังหวะของเสียงเหล่านั้น "มันเหมือนเพลง… เพลงที่คุ้นๆ" ลุงหมานพูดเบาๆ "นั่นแหละ เพลงที่เราฟังมาตั้งแต่เกิด เพลงที่ทำให้เซลล์ในร่างกายเราเต้นเป็นจังหวะเดียวกัน" ขณะนั้นเอง มีเสียงร้องไห้ดังมาจากในถ้ำ ลุงหมานเปิดตาด้วยความตกใจ เห็นหญิงชราผมขาวโพลนนั่งอยู่ปากถ้ำ กำลังร้องไห้ "ใครน่ะตา?" ลุงหมานถาม "ยายของเอ็ง" ตาแก่ตอบ "ยายผมตายไปตั้งนานแล้ว!" "ใช่ เธอตายแล้ว แต่ธรรมชาติไม่มีอะไรหายไปไหน มันแค่เปลี่ยนรูป เอ็งไปคุยกับเธอดูสิ" ลุงหมานลังเล แต่ก็ลุกขึ้นเดินไปหาหญิงชรา พอเข้าไปใกล้ๆ เขาก็จำได้ว่าเป็นยายของเขาจริงๆ "ยาย… ยายร้องไห้ทำไม?" ยายเงยหน้าขึ้นมอง น้ำตาไหลอาบแก้ม "หลานรัก ยายร้องไห้เพราะหลานลืมฟังเสียงที่ยายเคยสอน" "เสียงอะไรเหรอยาย?" "ตอนหลานยังเล็ก ยายพาหลานไปนั่งริมห้วย ฟังเสียงน้ำ ยายพาหลานไปนอนใต้ต้นไม้ ฟังเสียงลม หลานชอบมาก เคยบอกยายว่า ‘เสียงนี้ทำให้ใจหนูเย็น’ แต่พอหลานโต หลานก็ลืม" ลุงหมานนึกออกทันที ตอนเด็กๆ เขาเคยไปนั่งริมห้วยกับยายทุกเย็น ยายจะเอามือแตะที่ท้องเขา แล้วบอกว่า "ฟังด้วยนี่นะหลาน" "ยาย… ผมขอโทษที่ลืมสิ่งที่ยายสอน" ยายยิ้ม แล้วค่อยๆ จางหายไป แต่ก่อนจะหายไป ยายพูดว่า "ทุกข์ของหลาน มันอยู่ตรงที่ฟังแต่เสียงคน แต่ไม่ฟังเสียงโลก ฟังทั้งสองอย่างให้สมดุลนะหลาน" เช้าวันที่สี่ ตาแก่ส่งลุงหมานกลับบ้าน "ตอนนี้เอ็งได้หูกลับคืนมาแล้ว อย่าทำมันหายอีกล่ะ ข้าจะบอกความลับให้อีกอย่าง…" ตาแก่กระซิบข้างหูลุงหมาน "ที่ข้าแข็งแรง อายุเก้าสิบแปดแล้วยังเดินได้ ไม่เจ็บไม่ป่วย เพราะข้าฟังเพลงของโลกทุกวัน ร่างกายข้าเลยไม่ลืมจังหวะที่มันควรเต้น ข้ามีความลับอีกอย่างนะ…" "อะไรเหรอตา?" "จริงๆ แล้ว ข้าอายุร้อยยี่สิบเก้าปี ไม่ใช่เก้าสิบแปด" ลุงหมานอ้าปากค้าง "ตาโกหก!" "ไม่นะ คนที่ฟังเสียงโลกได้ จะโกหกไม่เป็น เพราะเสียงโลกมันจะบอกความจริงทั้งหมด คนโบราณเรียกว่า ‘หูทิพย์’ แต่มันไม่ใช่ของวิเศษ ทุกคนมี แค่ลืมไปว่าต้องใช้ยังไง" ลุงหมานกลับถึงบ้าน เมียกับลูกดีใจมาก คิดว่าลุงหมานตายแล้ว ลุงหมานเล่าเรื่องทั้งหมดให้ฟัง เมียลุงหมานหัวเราะ "โอ๊ย ไปเจอคนบ้าเข้าแล้วมั้ง" ลูกสาวก็หัวเราะตาม "พ่อก็ ไปหลงเชื่อเรื่องบ้าๆ" แต่ลุงหมานไม่โกรธ เขาแค่ยิ้ม "ไม่เป็นไร พวกเอ็งไม่เชื่อก็ไม่เป็นไร" ตั้งแต่นั้นมา ทุกเช้าลุงหมานจะตื่นมาก่อนใครในบ้าน เดินออกไปนั่งใต้ต้นมะม่วงหลังบ้าน วางมือที่ท้อง หายใจเข้าลึกๆ แล้วฟังเสียงโลก แปลกมาก ที่ลุงหมานแข็งแรงขึ้น ไม่ค่อยป่วย ไม่มีอาการปวดหัว นอนหลับสบาย ใจเย็นลง ทำงานได้มากขึ้น เงินทองก็เลยเริ่มมีใช้ไม่ขาดมือ ยิ่งกว่านั้น ลุงหมานยังรู้ล่วงหน้าว่าวันไหนฝนจะตก วันไหนจะแล้ง ทำให้ทำไร่ทำนาได้ผลผลิตดีกว่าชาวบ้านคนอื่น ลูกเมียเริ่มสงสัยว่าทำไมพ่อรู้อะไรแม่นขนาดนี้ "ก็ข้าใช้หูทั้งสองข้างฟังน่ะสิ" ลุงหมานตอบ หลายปีผ่านไป จนลุงหมานแก่ลง ผมหงอก หลังโก่ง แต่ตายังสว่าง ฟันยังแข็งแรง ยังเดินได้ไม่ต้องใช้ไม้เท้า วันหนึ่ง มีคนแปลกหน้าเดินมาที่บ้าน เป็นหนุ่มใหญ่อายุราวๆ สี่สิบ แต่ดูร่วงโรย ผอม ซีด ตาลึก "นี่บ้านลุงหมานใช่มั้ย? ลุงที่ฟังเสียงโลกได้น่ะ?" ลุงหมานพยักหน้า "ผมได้ยินเรื่องเล่าว่า ลุงอายุเจ็ดสิบกว่าแล้ว แต่ยังแข็งแรงเหมือนคนห้าสิบ ผมอยากรู้ความลับบ้าง จะให้เงินลุงก็ได้ ผมป่วยหนัก หมอบอกว่าเป็นมะเร็ง รักษาไม่หาย อยู่ได้อีกแค่สามเดือน" ลุงหมานมองชายคนนั้นอย่างเห็นใจ "ข้าจะสอนให้ไม่คิดเงิน แต่เอ็งต้องอยู่กับข้าสามวันสามคืนก่อน…" "สามวันสามคืน?" ชายคนนั้นถาม "ผมเหลือเวลาไม่มาก ขอเป็นสามชั่วโมงได้มั้ย?" ลุงหมานลังเล แต่ก็ตกลง "ได้…แต่ข้าไม่รับรองผล" ลุงหมานพาชายคนนั้นไปนั่งใต้ต้นมะม่วงหลังบ้าน แล้วสอนวิธีการฟังเสียงโลกให้ ชายคนนั้นตั้งใจฟังมาก ทำตามทุกอย่างที่ลุงหมานบอก สามชั่วโมงผ่านไป ชายคนนั้นลืมตาขึ้น หน้าตาสดใสขึ้นเล็กน้อย "แปลกจริง ผมรู้สึกเหมือนได้ฟังเพลงที่คุ้นเคย" "ใช่ เพลงของธรรมชาติ เอ็งจำได้แล้ว" "ผมรู้สึก…เบาตัว" "เอ็งกลับไปทำต่อทุกวัน วันละสามครั้ง เช้า กลางวัน เย็น ข้าไม่รับรองว่าเอ็งจะหายจากมะเร็ง แต่รับรองว่าวันที่เหลือของเอ็งจะมีคุณค่ามากขึ้น" ชายคนนั้นกลับไป ลุงหมานไม่ได้ข่าวคราวอีกเลย หลายเดือนผ่านไป จนกระทั่งวันหนึ่ง มีคนมาเคาะประตูบ้านลุงหมาน "ลุงหมาน จำผมได้มั้ย?" ลุงหมานมอง แล้วอุทานด้วยความตกใจ "เอ็งใช่มั้ย? คนที่เป็นมะเร็ง?" ชายคนเดิม แต่ดูแตกต่างมาก ผิวพรรณผ่องใส ตาหลุมลึกกลับดูสดใส ร่างกายที่เคยผอมโซเริ่มมีเนื้อมีหนัง "ผมเองครับ นึกว่าลุงจะจำไม่ได้ ผมมาบอกว่า สิ่งที่ลุงสอน มันใช้ได้ผลจริงๆ ผมกลับไปทำทุกวัน เช้า กลางวัน เย็น ไม่เคยขาด" "แล้ว…มะเร็งของเอ็งล่ะ?" "นั่นสิครับ ผมไปหาหมอเมื่อเดือนก่อน หมอบอกว่ามะเร็งหยุดลุกลาม ก้อนเล็กลง! หมอถามว่าผมไปทำอะไรมา ผมก็เล่าให้ฟัง หมอบอกว่าเป็นไปไม่ได้ แต่ผลเอ็กซเรย์ชัดเจน" "แปลกประหลาด…ข้าก็ไม่ได้คิดว่ามันจะรักษามะเร็งได้ แค่รู้ว่ามันช่วยให้จิตใจสงบ ร่างกายแข็งแรง" "ผมไม่รู้หรอกว่าทำไม แต่ผมเชื่อว่า เมื่อร่างกายกลับไปฟังจังหวะของธรรมชาติ มันก็เหมือนนาฬิกาที่เดินผิดจังหวะ แล้วได้รับการปรับให้เดินตรงเวลาอีกครั้ง" เรื่องของชายที่หายจากมะเร็งด้วยการฟังเสียงโลกแพร่สะพัดไปไกล จนกระทั่งมีคนมาหาลุงหมานมากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งคนป่วย คนที่มีปัญหาชีวิต หรือแม้แต่คนที่แค่อยากลองดู ลุงหมานก็สอนให้ทุกคน โดยไม่เคยคิดเงิน เขาแค่บอกว่า "ข้าเคยป่วย แล้วตาแก่คนหนึ่งช่วยข้า ข้าแค่ส่งต่อสิ่งที่ได้รับมา" เรื่องเล่าของลุงหมานแพร่สะพัดไปในละแวกนั้น จนกระทั่งวันหนึ่ง มีคนถามว่า "ไอ้ตาแก่ที่เอ็งเจอในป่า มันชื่ออะไรล่ะ?" ลุงหมานนิ่งคิด แล้วตอบว่า "ข้าลืมถามไป แต่ตอนนี้ข้านึกออกแล้ว…มันคือหูที่หายไปของข้านั่นเอง มันกลับมาในรูปของตาแก่ เพื่อสอนให้ข้าจำได้ว่าต้องฟังอย่างไร" ชาวบ้านบางคนเชื่อ บางคนก็หัวเราะว่าลุงหมานบ้า แต่ไม่มีใครปฏิเสธได้ว่า ลุงหมานที่เคยเจ็บป่วย หงุดหงิด นอนไม่หลับ กลับกลายเป็นคนแข็งแรง อายุยืน และมีความสุข หลายปีผ่านไป ลุงหมานอายุยืนถึงเก้าสิบเจ็ดปี ร่างกายแก่ชรา แต่จิตใจยังแจ่มใส ในวันสุดท้ายของชีวิต ลุงหมานขอให้ลูกหลานพาไปนอนใต้ต้นมะม่วงหลังบ้าน "ข้าจะไปแล้ว" ลุงหมานบอกลูกหลาน "แต่ข้าจะไม่หายไปไหน ข้าจะกลับคืนสู่โลก เป็นส่วนหนึ่งของเสียงที่ข้าฟังมาตลอด" ลูกสาวร้องไห้ "พ่อจะไปไหน อย่าทิ้งพวกเราไปเลย" "ไม่หรอก พ่อจะอยู่ในทุกเสียงรอบตัวลูก ในเสียงลม ในเสียงฝน ในเสียงนก ในเสียงใบไม้ไหว แค่ลูกต้องรู้จักฟัง" ลุงหมานหลับตา แล้วจากไปอย่างสงบ ใต้ต้นมะม่วงที่เขานั่งฟังเสียงโลกทุกวัน เรื่องราวของลุงหมานกลายเป็นตำนานของหมู่บ้าน ลูกหลานของเขาสอนเทคนิคการฟังเสียงโลกให้ลูกหลานรุ่นต่อๆ ไป บางคนก็เชื่อ บางคนก็ไม่เชื่อ แต่ทุกคนเห็นพ้องต้องกันว่า คนที่ฟังเสียงธรรมชาติเป็นประจำ มักเป็นคนที่มีความสุข และมีสุขภาพดี

นิทานจบลง แต่คำถามอาจเพิ่งเริ่มต้นในใจเรา